آیا تا به حال زندگی لا­ک­پشت­ها را دیده­ای؟

لاک­پشت ماده بعد از طی هزاران هزار کیلومتر مسافت در دریاها و اقیانوس­ها، خود را به ساحل دوری می­رساند و گودال­هایی در میان شن و ماسه­ها می­کند، و بعد از قرار دادن تخم­ها در درون آنها، بازمی­گردد. وقتی نوزادان لاک­پشت سر از تخم به در می­آورند، به طور غریزی راه دریا را در پیش می­گیرند تا خود را به زیست­گاهشان برسانند.

آیا با دیدن این صحنه­ها از قاب تلویزیون، این سؤال به ذهنت رسیده که علت این کار لاک­پشت­ها چیست؟ چرا لاک­پشت ماده تخم­هایش را در جایی که کیلومتر­ها از زیست­گاه اصلی نوزادان فاصله دارد، قرار می­دهد؟ چرا در همان نزدیکی جایی را برای این کار انتخاب نمی­کند؟

با وجود همه پاسخ­هایی که دانشمندان به این سوال­ها داده­اند، من فکر می­کنم که مادر می­خواهد لاک­پشت­ها با طی مسافت طولانی و بعد از دست و پنجه نرم کردن با انواع سختی­ها، رشد کرده و قوی شوند تا آمادگی لازم برای زندگی در عمق اقیانوس­ها و مقابله با خطرات فراوان دریا را به دست آورند.

جریان آمدن ما به دنیا و رفتن­مان هم همین است. ما همه مسافران عالم خاک هستیم. یعنی از سوی خدا آمدیم، از هزاران هزار مرحله عبور کردیم، در این سفر گرد و غبار زیادی بر سر و رویمان نشسته و حالا می­خواهیم بازگردیم. ما هنگام آمدن به دنیا خواب بودیم و حالا باید هوشیارانه و با آگاهی تمام این مراحل را برای رسیدن به خدا طی کنیم. در هر مرحله یک سری از حجاب­ها و فاصله­های میان ما و خدا برداشته می­شود و به عبارت دیگر روح خدایی در ما زنده­تر می­گردد.

حالا من از شما می­پرسم که آیا امکان دارد یک بچه لاک­پشت، بدون پشت سر گذاشتن سختی­ها به مقصد برسد؟ آیا اگر یک نفر، این لاک­پشت کوچک ضعیف را درست بعد از تولد بردارد، و در نقطه­ای عمیق در وسط اقیانوس قرار دهد -در نقطه­ای که پر است از انواع موجودات مرموز خطرناک که برای خوردن او دندان تیز کرده­اند- به این لاک­پشت نگون­بخت لطف کرده یا این­که متهم به قتل یک موجود بی­دفاع می­شود؟ آیا ما می­توانیم با این روح خسته که بعد از این سفر طولانی بسیار کثیف و ژولیده شده و با گذر از عوالم نور به عولم ظلمت آمده و چشمانش تازه به تاریکی خو کرده، یک­دفعه بپریم در وسط یک مجلس بسیار نورانی که بهترین بندگان خدا در آن حضور دارند؟ آیا اگر خدا این کار را با ما بکند، شاکی نمی­شویم که "آبرویمان رفت!"، "چشممان کور شد!"، "حداقل اجازه می­دادید یک دوش می­گرفتیم و لباس­هایمان را عوض می­کردیم!" و ...

حالا ما تبعیدی­های عالم خاک چه باید بکنیم که آماده حضور در پیشگاه خدا باشیم؟!

حتماً تا به حال بارها و بارها به مسافرت رفته­ای. در روزهای آخر، وقتی که می­خواهی بازگردی، چه می­کنی؟ حتماً سرگردان این مغازه و آن مغازه می­شوی تا برای علی و حسن و تقی و خاله شوکت و عمو رستم و ... سوغاتی­های مناسب بخری.

امام باقر (علیه­السلام) می­فرمایند: "به راستی که خداوند، بنده­ی مومن خود را با بلا مورد لطف و نوازش قرار می­دهد، چنان­که مسافر خانواده­اش را با هدیه."[i]

بلا هدیه خداوند است به بنده­ای که می­خواهد زیبا و تمیز و پاک در محضر پرودگار و مومنان قرار گیرد. درست است که مسافران داستان خلقت، ما هستیم ولی این خداست که برای ما هدیه می­فرستد. چون از یک طرف دنیا آن­قدر پست است که چیزی در آن یافت نمی­شود که بخواهیم برای خدا ببریم و از سوی دیگر خدا غنی مطلق است و هیچ احتیاجی ندارد. او که از فقر ما آگاه است، خودش برای ما هدیه می­فرستد.

آیا هیچ وقت به کسی که نمی­شناسی یا دوست نداری رابطه­ای با او برقرار کنی، هدیه می­دهی؟ تو در واقع تنها به کسانی هدیه می­دهی که دوستشان داری یا می­خواهی با آنها دوست شوی. با دادن هدیه فاصله­های میان تو و آن شخص کمتر شده، با هم صمیمی­تر می­شوید، و او تو را در قلبش جای می­دهد.

خدا هم که می­داند ما از او بسیار فاصله داریم، برای ما هدیه می­فرستد تا فاصله­های میان ما و خودش را کم کند. راه کم کردن فاصله­ها سختی و فشار است، همان­طور که راه کم شدن فاصله­ی میان بچه لاک­پشت­ها با مادرشان، پشت سر گذاشتن سختی­ها است.

خدا دوست دارد که همه ما خوش­بخت شویم. خوش­بختی یعنی مقابله با سختی­های زندگی به شیوه­ای که ما را به خدا برساند. به همین خاطر به 124 هزار نفر از بهترین بندگانش و بعد از آن 12 تا از خوش­بوترین گل­های بهشتی­اش در هر زمان و مکانی دستور داده که برای کمک به ما کمر همت ببندند. خدا از طریق آنها نحوه­­ی عملکرد صحیح را به ما نشان می­دهد.

حالا ما چه باید بکنیم؟

ما در اینجا دو راه پیش رو داریم. یکی این­که با تبعیت از راهنمایی­های فرستادگان خدا، سفر را به سلامت به انتها برسانیم و به سعادت برسیم و دیگر این­که در هر میدانی طبق خواست و میل خودمان یا اطرافیانمان عمل کنیم که در این صورت از جاده اصلی منحرف می­شویم و در راه­های مختلفی که نهایتش نامعلوم و خطرناک است، قرار خواهیم گرفت.

بار دیگر تصور کن که به مسافرت رفته­ای. هنگام خرید سوغاتی به چه نکاتی توجه می­کنی؟ آیا همان چیزی را که برای محسن 4 ساله می­خری، برای دایی احسان 46 ساله هم در نظر می­گیری؟ آیا وقتی برای زهرا یک عروسک آوازخوان تهیه می­کنی، از فروشنده می­خواهی که یک عروسک دیگر را هم برای علی کوچولو که عشق ماشین است، کادو پیچ کند؟ آیا برای مادرت همان سوغاتی را می­خری که برای خاله­ی بزرگ پدرت گرفته­ای؟ آیا اصلاً خودت را درگیر خرید برای همسایه­ی قبلی عموی مادربزرگت می­کنی؟

در هنگام خرید هدیه به اولین چیزی که توجه می­کنی نوع رابطه­ی شخص با تو است. بالاخره نمی­شود که برای همه­ی در و همسایه­ها سوغاتی آورد! سپس نکات دیگری را مثل استعداد، علاقه، ظرفیت و مهم­تر از همه، میزان توجه و محبت شخص نسبت به خودت در نظر می­گیری.

خدا هم  در درجه­ی اول، هدیه­اش را به هر کس نمی­دهد. به همین دلیل است که ظالمین تاریخ را به حال خودشان رها می­کند. در درجه­ی دوم، کسانی را که نسبت به او محبت بیش­تری دارند، به بلاهای سخت­تری مبتلا می­کند تا آنها را سریع­تر و به­تر پاک کند و به سعادت برساند.

پس تنها کار ما در دنیا این است که حواسمان باشد که در هر نفس، امتحانی در کمین ماست. فرار از این امتحانات نه امکان­پذیر است و نه عاقلانه. پس انرژی­مان را در این راه تلف نکنیم بلکه سعی­مان بر این باشد که روش صحیح مقابله با این امتحانات را از بندگان خوب خدا یاد بگیریم تا طبق خواست او عمل کنیم. و بعد از آن­که راه صحیح را آموختیم، کاری به بازتاب و نتیجه افعالمان نداشته باشیم. یعنی اگر نسبت به یک نفر که ما را آزار می­دهد، محبت کردیم ولی دفعه­ی بعد دیدیم که او دست از کارش بر نمی­دارد، هر چند می­دانیم که شخص ناسپاس لیاقت محبت را ندارد، باز هم گذشت کنیم. چون ما با خدا طرف هستیم و به خاطر رضایت او این کار را می­کنیم.

و این را هم بدانیم که آدم تا وقتی که ضعیف است، هم خدا را می­خواند و هم چیزی از او می­خواهد؛ وقتی که متوسط است، خواستنش کم می­شود و خواندنش بیش­تر می­شود و وقتی که بالاتر رفت و به اوج انسانیت رسید، فقط و فقط خدا را می­خواند.[ii]

سعی کنیم همیشه در آن بالاها سیر کنیم و جزء به­ترین­ها باشیم.